Nhắc đến những bước tiến kỳ diệu của y học Việt Nam, không thể không nhắc đến PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết. Nguyên Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức là “cánh chim đầu đàn” trong lĩnh vực ngoại khoa, đặc biệt là ghép tạng. Bằng đôi bàn tay tài hoa, sự quyết đoán và trái tim đầy y đức, bác sĩ Quyết đã giành lại sự sống cho hàng ngàn bệnh nhân tưởng chừng đã bước một chân qua cửa tử. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về hành trình sự nghiệp rực rỡ, những ca đại phẫu đi vào lịch sử và cống hiến vĩ đại của vị giáo sư đáng kính này đối với nền y học nước nhà.
Tầm vóc của PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết trong nền y học Việt Nam
Ngoại khoa luôn được xem là một trong những mặt trận khốc liệt nhất của ngành y, nơi các bác sĩ phải chạy đua với từng giây, từng phút để giành giật sinh mệnh người bệnh từ tay tử thần. Trong số những chuyên ngành ngoại khoa, ghép tạng chính là đỉnh cao chói lọi nhất, đòi hỏi sự kết hợp của kỹ thuật phẫu thuật siêu đẳng, hệ thống trang thiết bị tối tân và khả năng điều phối, tổ chức ở mức độ hoàn hảo. Tại Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết chính là người đã góp phần đưa đỉnh cao ấy trở thành hiện thực thường quy.
Với tư cách là Nguyên Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức – trung tâm ngoại khoa tuyến cuối lớn nhất cả nước, ông không chỉ là một phẫu thuật viên xuất chúng mà còn là một nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược vĩ mô. Dưới thời kỳ lãnh đạo của ông, Bệnh viện Việt Đức đã trải qua một cuộc lột xác ngoạn mục, từ việc hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, trang thiết bị cho đến việc làm chủ hoàn toàn các kỹ thuật ghép đa tạng (ghép gan, ghép tim, ghép thận) từ người cho chết não.
Học hàm Phó Giáo sư, học vị Tiến sĩ cùng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân cao quý mà Nhà nước trao tặng là những minh chứng rõ nét nhất cho khối lượng tri thức đồ sộ và cống hiến không mệt mỏi của ông. Tên tuổi của bác sĩ Quyết đã trở thành biểu tượng của niềm tin, là điểm tựa vững chắc cho những bệnh nhân mắc bệnh lý tạng giai đoạn cuối đang mòn mỏi chờ đợi một phép màu.
Hành trình cống hiến và dấu ấn lãnh đạo tại Bệnh viện Việt Đức
Để một trung tâm y tế có thể thực hiện thành công những ca ghép tạng lịch sử, vai trò của người đứng đầu là vô cùng quan trọng. Hành trình của PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức là một bản anh hùng ca về sự dấn thân và tinh thần đổi mới.
Bệnh viện Việt Đức vốn là nơi tiếp nhận số lượng bệnh nhân cấp cứu ngoại khoa khổng lồ, đặc biệt là các ca chấn thương sọ não, đa chấn thương do tai nạn giao thông phức tạp nhất khu vực phía Bắc. Đứng trước áp lực quá tải trầm trọng và những hạn chế về cơ sở vật chất trong những năm trước đây, PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết đã thể hiện bản lĩnh của một vị “thuyền trưởng” kiên cường. Ông đã quyết liệt đề xuất và triển khai các dự án nâng cấp phòng mổ, trang bị hệ thống máy móc nội soi, máy thở, máy chạy tuần hoàn ngoài cơ thể (ECMO) hiện đại bậc nhất.
Tuy nhiên, dấu ấn lớn nhất trong phong cách lãnh đạo của ông chính là sự quyết đoán trong chuyên môn. Trong những ca cấp cứu tối khẩn cấp, khi sinh mạng người bệnh ngàn cân treo sợi tóc, ông luôn là người đứng mũi chịu sào, dám đưa ra những quyết định táo bạo và chịu trách nhiệm đến cùng. Sự bảo bọc, dám nghĩ dám làm của vị Giám đốc đã tạo ra một môi trường làm việc dân chủ, khoa học, nơi các bác sĩ trẻ được tự do phát huy tài năng và thử sức với những kỹ thuật y khoa tiên tiến nhất thế giới.
Dấu ấn lịch sử: Người tiên phong trong lĩnh vực ghép đa tạng
Tên tuổi của PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết gắn liền vĩnh viễn với những mốc son chói lọi của ngành ghép tạng Việt Nam. Ông chính là “tổng tư lệnh” của những ca ghép tạng xuyên đêm, mở ra kỷ nguyên mới cho y học nước nhà.
Kỷ nguyên ghép gan ở người lớn từ người cho chết não
Ghép gan được giới y khoa đánh giá là kỹ thuật phức tạp bậc nhất trong lĩnh vực ghép tạng do cấu trúc mạch máu, đường mật của gan vô cùng chằng chịt và chức năng gan gắn liền với quá trình đông máu của cơ thể. Trước đây, nhiều bệnh nhân xơ gan, ung thư gan giai đoạn cuối chỉ có thể chờ đợi cái chết hoặc phải ra nước ngoài với chi phí khổng lồ lên tới hàng chục tỷ đồng.
Năm 2010, dưới sự chỉ đạo trực tiếp và tham gia phẫu thuật của PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã thực hiện thành công ca ghép gan cho người lớn từ người cho chết não đầu tiên tại Việt Nam. Ca đại phẫu kéo dài mười mấy tiếng đồng hồ căng thẳng tột độ đã kết thúc trong những giọt nước mắt vỡ òa của ê-kíp y bác sĩ và gia đình người bệnh. Thành công này không chỉ chứng minh trình độ kỹ thuật của các phẫu thuật viên Việt Nam đã sánh ngang với thế giới, mà còn mở ra cơ hội sống cho hàng ngàn bệnh nhân nghèo trong nước với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với việc ra nước ngoài điều trị.
Kỷ lục về những ca ghép đa tạng đồng thời
Không dừng lại ở việc ghép đơn tạng, khát vọng cứu người của bác sĩ Quyết còn vươn xa hơn. Bệnh viện Việt Đức dưới sự dẫn dắt của ông đã thiết lập nên những kỷ lục vô tiền khoáng hậu: thực hiện lấy – ghép đa tạng (tim, gan, hai thận, giác mạc) cùng lúc từ một người hiến chết não để ghép cho nhiều bệnh nhân khác nhau.
Việc vận hành cùng lúc hàng chục phòng mổ, huy động hàng trăm y bác sĩ, chuyên gia từ khâu gây mê hồi sức, phẫu thuật mạch máu, phẫu thuật gan mật, phẫu thuật tim mạch… đòi hỏi một năng lực tổ chức, điều phối “như một bản giao hưởng” tuyệt vời. TS Quyết chính là vị nhạc trưởng tài ba, kết nối mọi mắt xích để đảm bảo từng tạng hiến được bảo quản và ghép vào cơ thể mới một cách hoàn hảo nhất, hồi sinh cùng lúc nhiều cuộc đời đang dần lụi tàn.
Vận động hiến tạng: Hành trình thay đổi nhận thức cộng đồng
Để có được những ca ghép tạng thành công, kỹ thuật phẫu thuật chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ và tiên quyết chính là nguồn tạng hiến. Tại một quốc gia Á Đông với quan niệm “chết phải toàn thây” ăn sâu vào tiềm thức, việc vận động gia đình của những bệnh nhân chết não đồng ý hiến tạng là một thách thức tưởng chừng như không thể vượt qua.
PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết không chỉ là một phẫu thuật viên giỏi mà còn là một nhà vận động nhân đạo đầy tâm huyết. Hơn ai hết, ông thấu hiểu nỗi đau đớn tột cùng của những người cha, người mẹ, người vợ khi phải đối mặt với cái chết của người thân. Ông đã cùng các đồng nghiệp thức trắng đêm, kiên nhẫn, mềm mỏng giải thích, thuyết phục các gia đình về ý nghĩa cao cả của việc hiến tạng: “Một sinh mệnh mất đi không có nghĩa là kết thúc, mà sự sống ấy sẽ được gieo mầm, tiếp tục đập trong lồng ngực của nhiều người khác”.
Bằng sự chân thành và uy tín của mình, ông đã chạm đến trái tim của nhiều gia đình. Những cái gật đầu trong nước mắt của họ đã tạo nên những phép màu y học. Song song đó, bác sĩ Quyết cũng liên tục xuất hiện trên các phương tiện truyền thông để giáo dục, nâng cao nhận thức của cộng đồng về nghĩa cử hiến tạng cứu người, góp phần tạo nên một phong trào đăng ký hiến tạng ngày càng lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội Việt Nam.
Người thầy vĩ đại của nhiều thế hệ ngoại khoa trẻ
Ánh đèn phòng mổ không phải là nơi duy nhất lưu giữ hình bóng của PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết. Trên bục giảng, ông là một người thầy mẫu mực, nghiêm khắc nhưng vô cùng tận tâm. Đối với ông, việc chuyển giao công nghệ, truyền đạt lại kỹ năng và kinh nghiệm cho thế hệ đi sau là nhiệm vụ sống còn để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành y tế.
Trong quá trình đào tạo, ông luôn yêu cầu các bác sĩ trẻ phải có tính kỷ luật cao độ, bởi “trong ngoại khoa, một sai lầm nhỏ cũng phải trả giá bằng cả sinh mạng con người”. Ông trực tiếp “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn các bác sĩ nội trú từng đường dao rạch da, từng cách khâu nối mạch máu siêu nhỏ. Dưới sự dìu dắt của ông, một thế hệ phẫu thuật viên ghép tạng mới tài năng, bản lĩnh đã trưởng thành và đang nắm giữ những vị trí nòng cốt tại các trung tâm ghép tạng lớn trên toàn quốc.
Trái tim nhân hậu đằng sau phong thái quyết liệt
Những ai từng làm việc với PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết đều ấn tượng bởi phong thái mạnh mẽ, quyết đoán, đôi khi có phần nóng nảy của ông trong công việc. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ bọc cứng rắn ấy là một trái tim vô cùng nhân hậu và trĩu nặng tình thương yêu người bệnh.
Đứng trước những bệnh nhân nghèo từ vùng sâu vùng xa chuyển đến, không có đủ tiền trang trải chi phí phẫu thuật, ông không bao giờ từ chối điều trị. Ông thường xuyên chỉ đạo các phòng ban tìm kiếm nguồn tài trợ, kêu gọi các nhà hảo tâm hoặc trích từ các quỹ hỗ trợ của bệnh viện để giúp đỡ bệnh nhân. Đối với ông, sinh mạng con người là vô giá, và không một ai bị bỏ lại phía sau chỉ vì cái nghèo.
Ông luôn dặn dò các y bác sĩ trong bệnh viện: “Bệnh nhân đến với chúng ta khi họ đang ở tận cùng của sự đau khổ và sợ hãi. Nếu không thể chữa khỏi bệnh, thì ít nhất chúng ta cũng phải trao cho họ sự ân cần và một lời động viên ấm áp”. Triết lý hành nghề đầy tính nhân văn ấy đã biến ông trở thành một vị bồ tát sống trong lòng vô số bệnh nhân và gia đình.
Nhìn lại cả một chặng đường sự nghiệp rực rỡ, PGS.TS Nguyễn Tiến Quyết đã dệt nên những kỳ tích vô tiền khoáng hậu, đặt những viên gạch nền móng vững chắc và đưa ngành ghép tạng Việt Nam sánh vai với các cường quốc y tế trên thế giới. Bằng đôi bàn tay vàng và một trái tim rực lửa cống hiến, ông không chỉ “giữ nhịp đập sự sống” cho hàng ngàn người bệnh, mà còn truyền cảm hứng mãnh liệt cho bao thế hệ thầy thuốc tương lai. Tên tuổi và những di sản vĩ đại của bác sĩ Nguyễn Tiến Quyết sẽ còn được khắc ghi mãi mãi, như một tượng đài bất tử về tài năng và y đức chói sáng của nền y học Việt Nam.
