Trong chuyên ngành Nhi khoa, Hồi sức cấp cứu luôn là mặt trận khốc liệt nhất để giành giật sự sống cho trẻ nhỏ. Khi nhắc đến lĩnh vực này, PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên – chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Hồi sức tích cực – chống độc Nhi chính là một điểm tựa vững chắc cho hàng ngàn gia đình. Bằng tài năng y học kiệt xuất và trái tim tận tâm, ông đã mang lại phép màu cho vô số bệnh nhi nguy kịch. Bài viết này sẽ khắc họa chi tiết chân dung, sự nghiệp và những cống hiến vĩ đại của vị chuyên gia đầu ngành này.
Vị thế của PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên trong nền y học
Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc (PICU) luôn được ví như “tuyến phòng thủ cuối cùng” của mọi bệnh viện Nhi. Đây là nơi tiếp nhận những ca bệnh nguy kịch nhất, ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ được tính bằng giây. Để có thể đứng vững và lãnh đạo tại nơi “đầu sóng ngọn gió” này, đòi hỏi người thầy thuốc không chỉ có một “tinh thần thép” mà còn phải sở hữu nền tảng chuyên môn uyên bác. PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên chính là một trong những chuyên gia hiếm hoi hội tụ đầy đủ những yếu tố đó.
Hiện nay, ông đang đảm nhiệm những trọng trách vô cùng lớn lao trong cả công tác điều trị lẫn đào tạo y khoa tại khu vực phía Nam. Với vai trò là Trưởng Bộ môn Nhi – Đại học Y Dược TP.HCM và là chuyên gia cốt cán tại Khoa Hồi sức tích cực – Chống độc, Bệnh viện Nhi Đồng 1, tên tuổi của ông đã trở thành một “thương hiệu” bảo chứng cho sự an tâm tuyệt đối của các bậc phụ huynh.
Học hàm Phó Giáo sư và học vị Tiến sĩ là minh chứng rõ nét nhất cho quá trình miệt mài nghiên cứu, không ngừng nâng cao trình độ y lý của ông. Những cống hiến của PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên không chỉ dừng lại ở việc trực tiếp cứu sống bệnh nhi mà còn góp phần hoạch định, xây dựng các phác đồ điều trị chuẩn mực cho ngành Hồi sức Nhi khoa tại Việt Nam, đặc biệt là trong việc đối phó với các dịch bệnh nguy hiểm mang tính chu kỳ.
Hành trình rèn luyện bản lĩnh y khoa nơi “cửa tử”
Thành công của một bác sĩ Hồi sức cấp cứu được đong đếm bằng những đêm trắng thức trắng, những giọt mồ hôi rơi trong phòng bệnh và những nhịp tim đập lại trên màn hình monitor. Hành trình y nghiệp của bác sĩ Nguyên là một chuỗi ngày cống hiến không biết mệt mỏi.
Ngay từ những ngày đầu bước chân vào giảng đường Đại học Y Dược, ông đã sớm nhận ra niềm đam mê mãnh liệt dành cho Nhi khoa. Tuy nhiên, thay vì chọn những chuyên khoa nhẹ nhàng hơn, ông quyết định dấn thân vào Hồi sức tích cực – lĩnh vực áp lực và gian khổ nhất. Trẻ em không phải là “người lớn thu nhỏ”, cơ thể sinh lý của trẻ cực kỳ nhạy cảm và diễn tiến bệnh thường cực kỳ nhanh chóng. Việc chẩn đoán và đưa ra quyết định can thiệp tại phòng cấp cứu đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối, bởi sẽ không có cơ hội thứ hai để sửa sai.
Trải qua hàng chục năm gắn bó với Bệnh viện Nhi Đồng 1, đối mặt với vô số đợt dịch bùng phát khủng khiếp như dịch Tay chân miệng, Sốt xuất huyết Dengue, hay các ca nhiễm trùng huyết nặng, bản lĩnh lâm sàng của ông ngày càng được tôi luyện sắc bén. Ông liên tục tham gia các khóa tu nghiệp, cập nhật các hướng dẫn điều trị (guidelines) mới nhất từ nền y học thế giới, từ đó ứng dụng và cứu sống thành công vô số ca bệnh mà tưởng chừng như đã phải đầu hàng trước số phận.
Lĩnh vực chuyên môn mũi nhọn: Bàn tay vàng vớt trẻ từ tay tử thần
Năng lực chuyên môn của PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên bao trùm toàn bộ các hội chứng nguy kịch ở trẻ em. Dưới đây là những lĩnh vực thế mạnh đã làm nên tên tuổi của ông:
Chuyên gia hàng đầu về cấp cứu Sốc Sốt xuất huyết và Tay chân miệng
Khu vực phía Nam là “điểm nóng” của các dịch bệnh nhiệt đới. Trong những mùa cao điểm, Khoa Hồi sức tích cực luôn trong tình trạng quá tải với các ca Sốc sốt xuất huyết nặng, thất thoát huyết tương ồ ạt, hay Tay chân miệng độ 3, độ 4 kèm biến chứng viêm não, suy hô hấp, suy tuần hoàn.
Bằng nhãn quan lâm sàng nhạy bén, bác sĩ Nguyên có khả năng tiên lượng cực kỳ chuẩn xác thời điểm bệnh nhi trở nặng để có những biện pháp can thiệp đi trước một bước. Ông là chuyên gia trong việc chỉ định và vận hành các kỹ thuật hồi sức đỉnh cao như: thở máy rung tần số cao (HFO), lọc máu liên tục (CRRT), và cân bằng huyết động, giúp hỗ trợ các cơ quan bị suy kiệt cho đến khi cơ thể trẻ tự phục hồi.
“Khắc tinh” của các ca ngộ độc Nhi khoa phức tạp
Trẻ nhỏ với bản tính tò mò, hiếu động rất dễ trở thành nạn nhân của các tai nạn ngộ độc (uống nhầm hóa chất, thuốc diệt cỏ, ngộ độc thuốc tây của người lớn, hay bị rắn độc/côn trùng có độc cắn). Đây là mảng chống độc Nhi đòi hỏi bác sĩ phải có kiến thức độc chất học cực kỳ uyên thâm.
PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên cùng ê-kíp đã xây dựng nên những quy trình giải độc thần tốc: từ rửa dạ dày, sử dụng than hoạt tính, truyền huyết thanh kháng nọc độc đặc hiệu cho đến lọc máu hấp phụ chất độc. Sự quyết đoán và nhanh nhạy của ông trong cửa sổ “thời gian vàng” đã giúp cứu sống nhiều bệnh nhi khỏi nguy cơ tổn thương não hay suy đa tạng vĩnh viễn do độc tố.
Điều trị Nhiễm trùng huyết và Suy đa tạng
Nhiễm trùng huyết là tình trạng vi khuẩn tấn công ồ ạt vào máu, gây ra phản ứng viêm toàn thân và làm suy kiệt các cơ quan nội tạng. Đây là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phòng ICU Nhi. Với sự am hiểu tường tận về các loại kháng sinh và cơ chế đề kháng kháng sinh, bác sĩ Nguyên luôn đưa ra được phác đồ kháng sinh kinh nghiệm chuẩn xác ngay từ những giờ đầu tiên, kết hợp với các biện pháp hồi sức nâng cao, mang lại hy vọng sống cho những bệnh nhi mang tiên lượng dè dặt nhất.
Người thầy truyền lửa đam mê trên bục giảng Đại học
Sẽ là một thiếu sót rất lớn nếu chỉ nhắc đến PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên với tư cách là một bác sĩ lâm sàng mà bỏ qua vai trò của một nhà giáo, nhà khoa học mẫu mực.
Trên cương vị Trưởng Bộ môn Nhi – Đại học Y Dược TP.HCM, ông chính là “người lái đò” tận tụy, trực tiếp dìu dắt và truyền lửa đam mê cho hàng ngàn sinh viên y khoa, bác sĩ nội trú và học viên sau đại học. Khác với những bài giảng lý thuyết khô khan, phong cách giảng dạy của thầy Nguyên luôn gắn liền với thực tiễn lâm sàng sinh động, lấy những ca bệnh sinh tử ngay tại phòng cấp cứu làm bài học xương máu cho thế hệ trẻ. Ông luôn căn dặn học trò: “Làm Hồi sức nhi là phải có cái đầu lạnh để ra quyết định, nhưng trái tim phải luôn nóng để thấu hiểu nỗi đau của cha mẹ các em”.
Bên cạnh đó, Giáo sư còn là chủ nhiệm, tác giả của hàng chục công trình nghiên cứu khoa học, sách giáo trình chuyên sâu về Nhi khoa và Hồi sức cấp cứu. Các công trình nghiên cứu của ông về đặc điểm dịch tễ, phác đồ chống sốc sốt xuất huyết hay đánh giá hiệu quả lọc máu ở bệnh nhi đã mang lại giá trị ứng dụng to lớn, trở thành kim chỉ nam cho các bệnh viện tuyến dưới trong việc ứng phó với bệnh tật.
Tấm gương y đức sáng ngời nơi phòng bệnh khép kín
Bước vào khoa Hồi sức tích cực, không khí luôn đặc quánh mùi thuốc sát trùng và tiếng bíp liên hồi của các loại máy móc sinh tồn. Bên ngoài cánh cửa ấy là hàng chục đôi mắt đỏ hoe, những giọt nước mắt tuyệt vọng của các bậc làm cha làm mẹ đang ngóng chờ tin con.
Thấu hiểu tận cùng nỗi đau đó, PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên không bao giờ giữ thái độ xa cách của một chuyên gia đầu ngành. Dù áp lực công việc khổng lồ, ông vẫn luôn giữ phong thái điềm tĩnh, ân cần. Ông dành thời gian giải thích cặn kẽ tình trạng bệnh lý của các bé cho gia đình bằng ngôn từ dễ hiểu nhất, tuyệt đối không giấu giếm nhưng cũng luôn gieo những hạt mầm hy vọng. Sự đồng cảm, cái vỗ vai động viên của ông chính là liều thuốc tinh thần vô giá, giúp các gia đình vững tin trao gửi sinh mệnh con cái cho đội ngũ y tế.
Lời khuyên thiết thực từ chuyên gia giúp bảo vệ an toàn cho trẻ
Từ thực tiễn chứng kiến vô số ca cấp cứu thương tâm do sự bất cẩn trong sinh hoạt, PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên luôn thiết tha đưa ra những lời khuyên cảnh báo cộng đồng để phòng tránh bệnh tật và tai nạn cho trẻ nhỏ:
1. Cẩn trọng tuyệt đối với hóa chất và thuốc men: Hầu hết các ca ngộ độc hóa chất (nước tẩy rửa, xăng dầu) đều do thói quen chiết hóa chất vào các chai nước suối, chai nước ngọt làm trẻ nhầm lẫn. Cần cất giữ thuốc men và hóa chất trong tủ có khóa, đặt trên cao, hoàn toàn ngoài tầm tay của trẻ.
2. Nhận biết sớm dấu hiệu chuyển nặng của dịch bệnh: Khi trẻ mắc Sốt xuất huyết hoặc Tay chân miệng, cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan. Nếu thấy trẻ có dấu hiệu: lừ đừ, li bì khó đánh thức, nôn ói nhiều, tay chân lạnh toát, giật mình chới với (đối với tay chân miệng), hoặc chảy máu chân răng, đi ngoài phân đen… cần lập tức đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi cấp cứu. Thời gian vàng để chống sốc đôi khi chỉ tính bằng giờ.
3. Không lạm dụng thuốc và tự ý chữa bệnh theo “mẹo mạng”: Rất nhiều trẻ rơi vào nguy kịch, suy gan, suy thận cấp do cha mẹ tự ý cho uống các loại thuốc nam, lá cây không rõ nguồn gốc để hạ sốt hoặc chữa bệnh. Hãy chỉ sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Nhi.
Nhìn lại toàn bộ hành trình sự nghiệp rực rỡ và đầy tính nhân văn, có thể khẳng định rằng PGS.TS.BS Phùng Nguyễn Thế Nguyên là một viên ngọc sáng của ngành Y tế Việt Nam. Bằng tài năng, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng nơi căn phòng Hồi sức tích cực, ông đã dệt nên vô số những câu chuyện cổ tích giữa đời thường, hồi sinh hàng ngàn mầm non tương lai của đất nước. Tấm gương về chuyên môn uyên bác và y đức trong sáng của ông chắc chắn sẽ còn truyền cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều thế hệ y bác sĩ trẻ trên con đường thực hiện sứ mệnh thiêng liêng cao cả.
