GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối là Nhà giáo Nhân dân, Giáo sư Tiến sĩ Bác sĩ ngoại khoa, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TP.HCM và Giám đốc đầu tiên Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. Ông sinh năm 1934 tại Thanh Hóa trong một gia đình trí thức nghèo, đã vượt qua chiến tranh, đói kém và muôn vàn thử thách để trở thành biểu tượng sáng ngời của y đức, tài năng và tinh thần cống hiến không mệt mỏi. Với hơn sáu thập kỷ tận tụy cho sự nghiệp y tế và giáo dục y khoa Việt Nam, GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối không chỉ là thầy thuốc giỏi mà còn là người thầy mẫu mực của nhiều thế hệ, người tiên phong đặt nền móng vững chắc cho mô hình “trường – viện” hiện đại, đào tạo hàng ngàn bác sĩ ưu tú phục vụ đất nước.
Tuổi thơ gian khó và hành trình đến với y khoa
GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối sinh ngày 12 tháng 10 năm 1934 tại làng Hồ Thượng, tổng Sen Trì, phủ Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa. Ông xuất thân từ gia đình trí thức nghèo: cha làm thư ký đạc điền, mẹ buôn hàng tấm. Cuộc sống thiếu thốn triền miên nhưng cậu bé Nguyễn Đình Hối luôn nuôi dưỡng niềm ham học cháy bỏng. Năm 1940, mới 6 tuổi, ông theo chị ruột đến trường tiểu học Hồ Thượng, chỉ dám nép bên cửa sổ nghe thầy giảng vì không đủ điều kiện chính thức. Thầy giáo phát hiện đã mời vào lớp, mở ra cánh cửa tri thức đầu tiên cho ông.
Thời kỳ chiến tranh và nạn đói năm 1945 đã khắc sâu vào ký ức tuổi thơ. Ông chứng kiến những ngày tháng kinh hoàng khi người dân chỉ ăn khoai lang, rau má, rau dền; trẻ em da bọc xương, nhiều gia đình mất người thân vì đói kém. Lớp học bị gián đoạn liên tục do bom đạn và hỗn loạn. Dù vậy, ông vẫn kiên trì học hết cấp 3 với thành tích xuất sắc. Năm 1954, ở tuổi 19-20, ông một mình đạp xe hơn 200 km từ Thanh Hóa ra Hà Nội dự thi đại học. Hành trang chỉ có vài nắm cơm nguội, bình trà xanh và ý chí sắt đá. Ông ngủ vỉa hè, chịu đựng mọi thiếu thốn và đỗ thủ khoa Đại học Sư phạm. Tuy nhiên, theo lời khuyên tha thiết của mẹ – “Con học y sau này còn giúp chữa bệnh cho gia đình và cho người ta” – ông đã chọn Trường Đại học Y khoa Hà Nội.
Những năm sinh viên tại phố Hàng Da, ông vừa học vừa dạy kèm toán để trang trải cuộc sống. Thành tích luôn thuộc top đầu lớp, lối sống giản dị, khiêm tốn: gần mười năm chỉ dùng một đôi dép cao su mòn nhẵn đế. Chính những năm tháng này đã rèn luyện cho ông tinh thần chịu khó, ham học hỏi và lòng nhân ái sau này trở thành nền tảng cho sự nghiệp vĩ đại.
Những năm tháng học tập và làm việc bên GS Tôn Thất Tùng – người thầy vĩ đại
Năm 1957, GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối lần đầu tiên nghe GS Tôn Thất Tùng – “thần tượng” của ngành ngoại khoa Việt Nam – giảng bài tại Bệnh viện Việt Đức. Buổi giảng ấy đã thay đổi cả cuộc đời ông. Từ năm 1959 đến 1981, trong suốt 22 năm ròng rã, ông được học và làm việc trực tiếp bên GS Tôn Thất Tùng. Ông coi quãng thời gian này là “quý giá nhất trong đời”.
GS Tôn Thất Tùng không chỉ dạy kỹ thuật mổ xẻ mà còn truyền thụ triết lý sâu sắc: “Con người là thể thống nhất, phải hiểu bệnh trong mối liên hệ với môi trường và xã hội”. Ông nhấn mạnh phẫu thuật “phải mổ bằng đầu” – tư duy logic, lập luận chặt chẽ, chọn cách an toàn nhất cho bệnh nhân. Những buổi chiều sau ca mổ, thầy pha trà, ngồi giảng giải chi tiết từng ca bệnh phức tạp cho học trò. GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối nhanh chóng trở thành nhà phẫu thuật có “bàn tay vàng”, được thầy tin cậy giao nhiều ca khó.
Năm 1960, ông tốt nghiệp và trở thành giảng viên bộ môn Ngoại tại Bệnh viện Việt Đức. Trong những năm chiến tranh ác liệt, năm 1972, ông dẫn tổ sinh viên năm cuối vào Bệnh viện Việt Tiệp Hải Phòng cấp cứu nạn nhân bom B52. Ông phối hợp cùng chuyên gia Cuba xử lý các vết thương phức tạp: gặm xương rộng lấy máu tụ, đặt mảnh xốp, chuyển tuyến an toàn. Những trải nghiệm này đã tôi luyện bản lĩnh và y đức của ông, biến ông thành thầy thuốc không chỉ giỏi tay nghề mà còn giàu lòng nhân ái.
Cống hiến sau giải phóng và bước ngoặt quan trọng tại TP.HCM
Sau khi du học Pháp về nước, GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối vào Sài Gòn lập nghiệp. Ông được GS Trương Công Trung giao phụ trách bộ môn Ngoại tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Cùng thầy, ông đi khắp các tỉnh miền Nam mở lớp chuyên khoa một về ngoại khoa cho bác sĩ tuyến dưới, góp phần nâng cao chất lượng y tế cơ sở sau chiến tranh.
Năm 1993, ông được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TP.HCM, kế nhiệm GS Trương Công Trung. Đây là bước ngoặt lớn, mở ra giai đoạn cống hiến rực rỡ và đầy sáng tạo nhất của ông. Trên cương vị mới, ông vừa phải giải quyết bài toán đào tạo nhân lực y tế chất lượng cao, vừa đối mặt với thực tế thiếu thốn cơ sở vật chất sau bao năm chiến tranh.
Người tiên phong xây dựng và phát triển mô hình “Trường – Viện” tại Việt Nam
Những năm đầu thập niên 1990, khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới kinh tế – xã hội, ý tưởng xây dựng bệnh viện trực thuộc trường đại học y còn rất mới mẻ, thậm chí bị nhiều người coi là “không tưởng”. GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối với tầm nhìn chiến lược đã kiên trì gõ cửa hơn 10 cơ quan chức năng, thuyết phục lãnh đạo các cấp bằng lý lẽ sắc bén và niềm tin cháy bỏng: “Trường đại học y phải có bệnh viện riêng, vì chỉ có bệnh viện, trường mới phát triển được, và ngược lại, bệnh viện sẽ có nguồn nhân lực chất lượng cao từ trường”.
Ông nhận được sự ủng hộ quý báu của Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Thị Trung Chiến (sau là Bộ trưởng). Năm 1994, Phòng khám đa khoa đầu tiên của Trường Đại học Y Dược TP.HCM chính thức ra đời do ông làm Giám đốc. Từ một cơ sở nhỏ bé, thiếu thốn trang thiết bị và kinh phí, ông cùng tập thể cán bộ đã vay mượn từ các doanh nhân (không lãi suất), thắt lưng buộc bụng, ưu tiên trả nợ. Chỉ sau hai năm, toàn bộ khoản vay đã được thanh toán xong.
Bệnh viện không ngừng mở rộng quy mô và chuyên môn. Từ phòng khám đa khoa ban đầu, nó phát triển thành bệnh viện đa khoa hoàn chỉnh với 15 tầng, hơn 1.000 giường bệnh, trang thiết bị hiện đại bậc nhất. Hiện nay, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM phục vụ hàng triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm, trở thành trung tâm y tế – đào tạo – nghiên cứu uy tín hàng đầu cả nước. Đây chính là mô hình “trường – viện” thành công nhất Việt Nam, được nhiều trường đại học y khoa khác học tập và nhân rộng.
Trên cương vị Giám đốc đầu tiên (1994-2007), GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối đã xây dựng hệ thống giao ban chuyên môn như một giảng đường lớn: bác sĩ các chuyên ngành chia sẻ ca bệnh khó, thảo luận chẩn đoán và điều trị, học hỏi lẫn nhau. Ông vẫn duy trì thói quen trực tiếp khám bệnh, hội chẩn và duyệt mổ hàng ngày, tạo nên văn hóa làm việc chuyên nghiệp, nhân văn và học thuật cao.
Vai trò Hiệu trưởng và những đóng góp chiến lược cho Đại học Y Dược TP.HCM
Trong 14 năm làm Hiệu trưởng (1993-2007), GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối vừa quản lý toàn diện vừa trực tiếp tham gia giảng dạy và khám chữa bệnh. Ông đặc biệt chú trọng đào tạo sau đại học, chuyên khoa sâu và giáo dục y đức. Ông chủ biên 10 tập giáo trình, 5 sách chuyên khảo, công bố hơn 70 công trình khoa học, chủ nhiệm nhiều đề tài cấp nhà nước và cấp bộ.
Ông là người tiên phong đưa phẫu thuật nội soi và nội soi tiêu hóa vào giảng dạy và thực hành tại trường. Với vai trò Phó Chủ tịch Hội Phẫu thuật nội soi – Nội soi Việt Nam và Phó Chủ tịch Hội Ngoại khoa Việt Nam, ông đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển của chuyên ngành ngoại khoa hiện đại tại Việt Nam.
Dưới sự lãnh đạo của ông, Trường Đại học Y Dược TP.HCM không chỉ mở rộng quy mô đào tạo mà còn nâng cao chất lượng, trở thành một trong những cơ sở đào tạo y khoa hàng đầu cả nước. Nhiều học trò của ông đã trưởng thành, giữ các vị trí then chốt trong các bệnh viện lớn, trường đại học y khoa và cơ quan quản lý y tế.
Thành tựu khoa học, y đức và giải thưởng cao quý
Những đóng góp to lớn của GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý:
- Danh hiệu Nhà giáo Nhân dân năm 1996 – tôn vinh người thầy mẫu mực.
- Giải thưởng Tôn Thất Tùng năm 2004 – dành cho những đóng góp xuất sắc vào ngành ngoại khoa Việt Nam.
- Giải thưởng Khoa học sáng tạo công nghệ năm 2006.
- Huân chương Lao động hạng Nhì (năm 2002 và 2009).
- Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì.
- Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng.
Đặc biệt, tháng 9 năm 2025, tại Hội nghị Quản lý bệnh viện châu Á lần thứ 24 do Bộ Y tế Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Quản lý Bệnh viện châu Á tổ chức, ông được trao Giải thưởng Thành tựu trọn đời (Lifetime Achievement Award). Đây là giải thưởng uy tín nhất khu vực, ghi nhận những đóng góp xuất sắc và lâu dài cho sự nghiệp y tế Việt Nam và châu Á. Ông là bác sĩ thứ tư ở Việt Nam nhận giải thưởng cao quý này ở tuổi 91.
Di sản và thế hệ kế thừa – gia đình “cha truyền con nối”
GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối không chỉ để lại di sản về chuyên môn mà còn là tấm gương sáng về nhân cách và y đức. Ông được học trò gọi là “cuốn từ điển sống” vì trí nhớ phi thường, luôn nhớ ngày sinh, số điện thoại và hoàn cảnh của từng học trò, bệnh nhân. Phong cách lãnh đạo của ông hài hước, tinh tế, vị tha nhưng rất nề nếp và có tầm nhìn chiến lược.
Con trai ông – PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc – cũng là bác sĩ tài năng, tiếp nối sự nghiệp của cha tại Bệnh viện và Trường Đại học Y Dược TP.HCM, giữ nhiều vị trí lãnh đạo quan trọng. Gia đình GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối trở thành biểu tượng “cha truyền con nối” trong ngành y Việt Nam, khiến nhiều thế hệ kính nể.
Hàng ngàn học trò của ông hiện đang công tác ở khắp mọi miền đất nước. Nhiều người đã trở thành giáo sư, tiến sĩ, lãnh đạo bệnh viện, trưởng khoa hoặc nhà quản lý y tế xuất sắc. Họ mang theo triết lý của thầy: “Phải mổ bằng đầu”, tận tâm với bệnh nhân, đặt y đức lên hàng đầu và không ngừng học hỏi, đổi mới.
Tầm nhìn chiến lược và đóng góp cho hệ thống y tế Việt Nam
GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối không chỉ là nhà giáo dục và thầy thuốc mà còn là nhà quản lý có tầm nhìn. Ông là Chủ tịch Hội đồng Khoa học Kỹ thuật Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Hiệu trưởng các trường Đại học Y Dược, Chủ tịch Hội đồng Chức danh Giáo sư ngành Y học Việt Nam. Những đóng góp của ông đã ảnh hưởng sâu rộng đến chính sách đào tạo và phát triển nhân lực y tế quốc gia.
Ông luôn nhấn mạnh ba trụ cột của y khoa hiện đại: y thuật giỏi – y lý vững – y đức tốt. Mô hình “trường – viện” do ông khởi xướng đã giải quyết bài toán nan giải về chất lượng đào tạo thực hành, giúp sinh viên y khoa tiếp cận bệnh nhân ngay từ sớm và trở thành những thầy thuốc toàn diện khi ra trường.
Những bài học quý giá từ cuộc đời GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối
Cuộc đời GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối là bài học sống động và sâu sắc cho các thế hệ sau:
Thứ nhất, tinh thần vượt khó và ham học hỏi: Từ cậu bé nghèo đạp xe ra Hà Nội thi đại học đến vị trí lãnh đạo cao nhất, ông chứng minh rằng ý chí và sự kiên trì có thể vượt qua mọi hoàn cảnh.
Thứ hai, sự tận tụy với nghề và bệnh nhân: Dù bận rộn trăm công nghìn việc quản lý, ông vẫn trực tiếp khám chữa bệnh, hội chẩn và giảng dạy, giữ vững bản chất của người thầy thuốc.
Thứ ba, tầm nhìn đổi mới và dám nghĩ dám làm: Ông kiên trì hiện thực hóa mô hình trường – viện khi chưa ai dám nghĩ tới, tạo bước đột phá cho y tế Việt Nam.
Thứ tư, y đức và nhân cách cao đẹp: Ông luôn khiêm tốn, hài hước, giàu tình cảm với học trò và bệnh nhân, xứng đáng là “người thầy của những người thầy”.
Thứ năm, truyền lửa cho thế hệ sau: Ông không chỉ dạy kiến thức mà còn dạy cách làm người, làm thầy thuốc chân chính, tạo nên đội ngũ kế thừa vững mạnh.
Câu hỏi thường gặp về GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối
GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối sinh năm nào và ở đâu?
Ông sinh ngày 12 tháng 10 năm 1934 tại Thanh Hóa.
Ông giữ những vị trí lãnh đạo quan trọng nào?
Nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TP.HCM (1993-2007) và Giám đốc đầu tiên Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (1994-2007).
Đóng góp lớn nhất của ông cho y tế Việt Nam là gì?
Ông là người tiên phong xây dựng và phát triển thành công mô hình “trường – viện”, biến Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM thành trung tâm y tế – đào tạo – nghiên cứu hàng đầu cả nước.
Ông được trao giải thưởng gì gần đây nhất?
Tháng 9 năm 2025, ông nhận Giải thưởng Thành tựu trọn đời tại Hội nghị Quản lý bệnh viện châu Á.
Con trai ông hiện đang làm gì?
PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc tiếp nối sự nghiệp của cha, giữ nhiều vị trí lãnh đạo tại Bệnh viện và Trường Đại học Y Dược TP.HCM.
GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối có đóng góp gì cho phẫu thuật nội soi?
Ông là Phó Chủ tịch Hội Phẫu thuật nội soi – Nội soi Việt Nam, đóng góp quan trọng vào việc đưa kỹ thuật nội soi hiện đại vào giảng dạy và thực hành tại Việt Nam.
Ông học và làm việc với ai trong thời gian dài?
Ông học và làm việc 22 năm bên GS Tôn Thất Tùng – người thầy vĩ đại của ngành ngoại khoa Việt Nam.
Số lượng công trình khoa học của ông là bao nhiêu?
Ông chủ biên 10 tập giáo trình, 5 sách chuyên khảo và công bố hơn 70 công trình khoa học.
Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM hiện nay quy mô như thế nào?
Bệnh viện có 15 tầng, hơn 1.000 giường bệnh, phục vụ hàng triệu lượt khám chữa bệnh mỗi năm.
Tấm gương của GS. TS. BS Nguyễn Đình Hối có ý nghĩa gì với thế hệ trẻ?
Ông là biểu tượng của ý chí vượt khó, y đức cao đẹp và tinh thần đổi mới, là nguồn cảm hứng lớn lao cho các thầy thuốc trẻ Việt Nam.
Kết luận
GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối là minh chứng sống động và đầy cảm hứng cho câu nói “có chí thì nên”. Từ một cậu bé nghèo xứ Thanh vượt qua bom đạn, đói kém và thiếu thốn, ông đã trở thành Nhà giáo Nhân dân, người thầy thuốc vĩ đại và nhà quản lý tài ba của y khoa Việt Nam. Di sản ông để lại không chỉ là Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM hiện đại với mô hình trường – viện thành công mà còn là hàng ngàn thế hệ bác sĩ mang theo ngọn lửa y đức, tinh thần cống hiến và khát khao đổi mới.
Tấm gương của GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối mãi mãi là nguồn cảm hứng bất tận cho các thế hệ thầy thuốc Việt Nam: luôn học hỏi không ngừng, dám nghĩ dám làm, tận tâm với bệnh nhân và đặt lợi ích của cộng đồng lên trên hết. Ông xứng đáng là biểu tượng vĩnh cửu của ngành y tế và giáo dục y khoa Việt Nam – người thầy của nhiều thế hệ thầy thuốc.
