Hệ tiết niệu đóng vai trò sống còn trong việc bài tiết và duy trì sự cân bằng nội môi của cơ thể. Khi gặp các bệnh lý phức tạp như sỏi thận san hô, ung thư tuyến tiền liệt hay u bàng quang, việc tìm kiếm chuyên gia đầu ngành là mong mỏi lớn nhất của người bệnh. Trong lĩnh vực này, TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên – người đặt nền móng đầu tiên cho ngành phẫu thuật nội soi tiết niệu tại Việt Nam chính là điểm tựa y khoa vững chắc nhất. Với hơn 40 năm cống hiến, ông không chỉ hồi sinh hàng vạn sinh mệnh mà còn thay đổi hoàn toàn cục diện y học ngoại tiết niệu nước nhà. Bài viết dưới đây sẽ phác họa chi tiết hành trình y nghiệp và những đóng góp vĩ đại của ông.
Tầm vóc chuyên gia đầu ngành Tiết niệu của PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên
Trong hệ thống ngoại khoa hiện đại, chuyên ngành Tiết niệu và Thận học đòi hỏi người thầy thuốc phải có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kiến thức nội khoa sâu sắc và đôi bàn tay phẫu thuật cực kỳ tinh tế. Hệ thống các cơ quan từ thận, niệu quản, bàng quang cho đến tuyến tiền liệt và cơ quan sinh dục nam đều nằm ở những vị trí giải phẫu phức tạp trong ổ bụng và vùng chậu.
Đứng trước những thách thức lâm sàng gay gắt đó, TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên đã chứng minh được tầm vóc của một chuyên gia kiệt xuất, một vị “khai quốc công thần” của phân môn Phẫu thuật Nội soi Tiết niệu nước nhà.
Danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú (TTƯT) cùng học hàm Phó Giáo sư, học vị Tiến sĩ Y học là những phần thưởng cao quý, bảo chứng cho một hành trình dài bồi đắp tri thức khắt khe và rèn luyện y đức ngời sáng. Không dừng lại ở vai trò phẫu thuật viên, ông còn là nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược vĩ mô.
Hiện tại, ông đang đảm nhiệm chức vụ Chủ tịch Hội Tiết niệu – Thận học Việt Nam (VUNA) kiêm Chủ tịch Hội Tiết niệu – Thận học TP.HCM. Trên cương vị đầu tàu, PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên đã quy tụ và dẫn dắt hàng ngàn bác sĩ, chuyên gia trên khắp cả nước, đưa ngành Tiết niệu Việt Nam hội nhập mạnh mẽ, sánh vai với các cường quốc y tế trong khu vực và trên thế giới.
Người đặt nền móng cho cuộc cách mạng Phẫu thuật Nội soi Tiết niệu
Nhìn lại lịch sử y khoa Việt Nam những thập niên cuối thế kỷ 20, “mổ mở” vẫn là phương pháp độc tôn trong điều trị các bệnh lý ngoại tiết niệu. Bệnh nhân mắc sỏi thận lớn hay u tuyến tiền liệt phải chịu đựng những đường rạch dài hàng chục centimet vùng mạn sườn hoặc bụng dưới. Những cuộc đại phẫu này cắt đứt nhiều lớp cơ, gây mất máu nhiều, đau đớn tột cùng, để lại vết sẹo co rút chằng chịt và thời gian phục hồi kéo dài hàng tháng trời.
Đứng trước nỗi đau và sự tàn phá thể xác của người bệnh, PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên đã không ngừng trăn trở. Với tư duy mang tính đột phá của một nhà khoa học tiên phong, ông đã dành nhiều thời gian tu nghiệp tại các quốc gia có nền y tế phát triển bậc nhất để tiếp thu kỹ thuật phẫu thuật nội soi – một khái niệm hoàn toàn mới mẻ tại Việt Nam thời bấy giờ.
Trở về nước, ông chính là người đặt nền móng đầu tiên cho ngành phẫu thuật nội soi tiết niệu tại Việt Nam. Bằng sự kiên trì và bản lĩnh phi thường, ông đã vượt qua những rào cản về thiếu thốn trang thiết bị để thực hiện thành công các ca mổ nội soi cắt tuyến tiền liệt, cắt thận mất chức năng hay lấy sỏi niệu quản qua những lỗ chích siêu nhỏ trên thành bụng.
Cuộc cách mạng “can thiệp tối thiểu” do ông khai mở đã làm thay đổi hoàn toàn tư duy điều trị: bệnh nhân ít đau, hầu như không mất máu, hồi phục sau 2-3 ngày và giảm thiểu tối đa các biến chứng nguy hiểm hậu phẫu. Đến nay, phẫu thuật nội soi đã trở thành kỹ thuật thường quy tại hầu hết các bệnh viện, cứu sống và giải phóng nỗi đau cho hàng triệu con người – một di sản vĩ đại mà giới y khoa luôn kính cẩn ghi ơn ông.
Sự nghiệp lâm sàng rực rỡ tại các cơ sở y tế tuyến cuối
Bề dày kinh nghiệm lâm sàng của PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên gắn liền với những mốc son chói lọi tại Bệnh viện Bình Dân – “cái nôi” của ngành ngoại khoa khu vực phía Nam.
Trong nhiều năm công tác và giữ các chức vụ chuyên môn cốt cán tại đây (như Phó Giám đốc Bệnh viện Bình Dân), ông đã trực tiếp đối mặt và xử lý thành công hàng vạn ca bệnh “thập tử nhất sinh”. Môi trường bệnh viện tuyến cuối áp lực khổng lồ đã rèn giũa cho ông một tinh thần thép, khả năng phản xạ lâm sàng thần tốc và một đôi tay phẫu thuật chuẩn xác đến từng milimet.
Bên cạnh đó, ông còn là Chuyên gia cao cấp, Cố vấn chuyên môn cho hệ thống các bệnh viện lớn như Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Sự hiện diện của ông trong các buổi hội chẩn đa chuyên khoa luôn là chiếc phao cứu sinh cuối cùng, mang lại hy vọng cho những bệnh nhân mắc bệnh lý đường tiết niệu phức tạp, bị nhiều cơ sở y tế khác từ chối điều trị.
Các lĩnh vực chuyên môn mũi nhọn của PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên
Năng lực chuyên môn của ông bao trùm toàn bộ hệ thống Thận – Tiết niệu và Nam khoa, trong đó nổi bật nhất là những lĩnh vực thế mạnh sau:
1. Phẫu thuật điều trị ung thư đường Tiết niệu
Bác sĩ Vũ Lê Chuyên là bậc thầy hàng đầu trong việc can thiệp ngoại khoa triệt căn các khối u ác tính:
-
Ung thư tuyến tiền liệt: Ứng dụng xuất sắc phẫu thuật nội soi và phẫu thuật robot để cắt tuyến tiền liệt toàn phần. Kỹ thuật điêu luyện của ông giúp nạo vét hạch ung thư triệt để nhưng vẫn bảo tồn hoàn toàn các bó mạch thần kinh cương dương và cơ thắt niệu đạo, giúp bệnh nhân nam giới không bị chứng són tiểu hay bất lực sau mổ.
-
Ung thư thận và bàng quang: Thực hiện các ca phẫu thuật cắt thận bán phần (chỉ cắt khối u, giữ lại phần thận lành) để bảo vệ tối đa chức năng lọc máu cho người bệnh. Với ung thư bàng quang giai đoạn muộn, ông có kinh nghiệm làm phẫu thuật cắt bàng quang toàn bộ và tạo hình bàng quang mới bằng một đoạn ruột non, giúp bệnh nhân duy trì đường tiểu tự nhiên, nâng cao chất lượng cuộc sống.
2. Xử lý sỏi tiết niệu phức tạp bằng công nghệ cao
Không còn những đường mổ hở tàn phá nhu mô thận, bác sĩ Chuyên áp dụng linh hoạt các phương pháp can thiệp ít xâm lấn tân tiến nhất thế giới:
-
Tán sỏi thận qua da đường hầm nhỏ (Mini-PCNL): Tạo một lối vào siêu nhỏ khoảng 5mm từ vùng lưng thẳng vào trong thận, đưa ống soi laser vào bắn nát và hút sạch các viên sỏi san hô khổng lồ, sỏi nhiều viên phức tạp.
-
Tán sỏi nội soi ngược dòng bằng ống mềm (RIRS): Đưa ống soi mềm đi ngược từ đường tự nhiên (niệu đạo – bàng quang – niệu quản) lên các đài bể thận, dùng năng lượng laser phá tan sỏi thành bụi mịn để tự thoát ra ngoài theo nước tiểu. Phương pháp này hoàn toàn không để lại vết mổ trên cơ thể.
3. Điều trị Phì đại tuyến tiền liệt lành tính
Đối với nam giới lớn tuổi bị u xơ tuyến tiền liệt gây chèn ép, tắc nghẽn đường tiểu, ông áp dụng kỹ thuật nội soi cắt bỏ u xơ qua đường niệu đạo (TURP) hoặc bốc hơi tổ chức u bằng năng lượng laser. Đây là giải pháp nhẹ nhàng, cầm máu tốt, giúp người bệnh giải thoát hoàn toàn khỏi tình trạng tiểu đêm, bí tiểu kinh niên.
Người thầy vĩ đại của các thế hệ y bác sĩ ngoại khoa
Bên cạnh ánh đèn không bao giờ tắt của phòng mổ, TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên còn hiện lên rạng ngời với tư cách là một nhà giáo mẫu mực, một nhà khoa học uyên bác. Đối với ông, sứ mệnh của một chuyên gia đầu ngành không chỉ dừng lại ở việc cứu người hiện tại, mà phải là gieo mầm tri thức cho tương lai.
Với cương vị Giảng viên cao cấp tại Đại học Y Dược TP.HCM và Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, ông đã trực tiếp đào tạo, hướng dẫn bảo vệ luận án thành công cho hàng trăm Tiến sĩ, Thạc sĩ, Bác sĩ Chuyên khoa cấp I, cấp II. Trên bục giảng hay lúc trực tiếp đứng mổ, phong thái điềm đạm, tư duy logic sắc bén nhưng vô cùng gần gũi của thầy Chuyên đã truyền ngọn lửa đam mê nghề nghiệp cho bao thế hệ học trò. Ông luôn răn dạy các bác sĩ trẻ: “Mỗi đường dao mổ trên cơ thể bệnh nhân là một trách nhiệm thiêng liêng. Đã cầm dao mổ thì cái đầu phải cực kỳ sáng suốt và đôi bàn tay phải chứa đựng sự thấu cảm”.
Song song đó, ông còn là tác giả, chủ biên của hàng chục cuốn sách giáo khoa, sách chuyên khảo y văn về Niệu khoa và Phẫu thuật nội soi. Ông sở hữu hàng trăm công trình nghiên cứu khoa học được công bố trên các tạp chí y học uy tín trong nước và quốc tế, đóng góp nền tảng dữ liệu dịch tễ học quan trọng và định hình các phác đồ điều trị chuẩn quốc gia cho Bộ Y tế Việt Nam.
Tấm gương y đức sáng ngời và sự tin yêu tuyệt đối của người bệnh
Một bác sĩ có thể nổi tiếng vì bằng cấp và chức danh, nhưng để được bệnh nhân trân quý gọi bằng hai tiếng “ân nhân” thì bắt buộc phải có một trái tim giàu lòng trắc ẩn. PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên được hàng vạn người bệnh yêu mến bởi phong thái dung dị, đôn hậu và tấm lòng “lương y như từ mẫu”.
Đối mặt với những bệnh nhân mang tâm lý hoảng loạn, kiệt quệ cả về thể xác lẫn kinh tế khi biết mình mắc bệnh hiểm nghèo, ông không bao giờ tỏ ra xa cách. Ông luôn dành thời gian lắng nghe, dùng lời lẽ ân cần, dung dị nhất để giải thích cặn kẽ về bệnh tình, vạch ra các phương án điều trị tối ưu nhất.
Triết lý hành nghề của ông luôn đặt lợi ích của người bệnh lên trên hết. Ông cân nhắc kỹ lưỡng giữa hiệu quả chuyên môn và điều kiện hoàn cảnh của từng gia đình để thiết kế một phác đồ “may đo” cá thể hóa, tuyệt đối không lạm dụng các chỉ định đắt tiền không cần thiết. Sự đồng hành, cái nắm tay động viên của ông trước mỗi giờ lên bàn mổ chính là liều thuốc tinh thần vô giá, giúp bệnh nhân vượt qua nỗi sợ hãi để chiến thắng bạo bệnh.
Lời khuyên vàng từ chuyên gia để bảo vệ hệ Thận – Tiết niệu
Từ những trăn trở sau hàng chục năm tiếp nhận những ca suy thận, ung thư giai đoạn muộn do sự chủ quan của người dân, PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên đưa ra những khuyến cáo cốt lõi giúp cộng đồng chủ động bảo vệ sức khỏe:
1. Duy trì thói quen uống đủ nước:
Nước là dung môi tốt nhất giúp thận thanh lọc độc tố và các khoáng chất dư thừa. Cần uống từ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày (chia đều thành nhiều lần). Việc nước tiểu có màu vàng nhạt hoặc trong suốt là dấu hiệu cho thấy cơ thể đã đủ nước.
2. Tuyệt đối nói không với nhịn tiểu:
Nhịn tiểu thường xuyên làm bàng quang bị căng giãn quá mức, mất đi tính đàn hồi, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển gây viêm đường tiết niệu ngược dòng và tăng nguy cơ lắng cặn hình thành sỏi thận.
3. Xây dựng chế độ ăn giảm mặn, giảm đạm động vật:
Ăn quá mặn (thừa muối) là nguyên nhân hàng đầu gây tăng huyết áp, phá hủy các vi mạch máu trong thận dẫn đến suy thận. Đồng thời, cần hạn chế tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ, thức ăn giàu oxalate để phòng ngừa sỏi tiết niệu.
4. Cảnh giác với thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc:
Bác sĩ cảnh báo có rất nhiều trường hợp bị suy gan, suy thận cấp không thể phục hồi do tự ý uống các loại lá cây, thuốc rễ theo “mẹo dân gian” trên mạng để chữa sỏi hay yếu sinh lý. Mọi loại thuốc đưa vào cơ thể cần phải theo chỉ định của bác sĩ Tây y dựa trên bằng chứng khoa học.
5. Thăm khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm:
Bệnh lý thận, sỏi hay ung thư giai đoạn đầu thường tiến triển âm thầm, không có triệu chứng đau đớn rõ rệt. Người dân, đặc biệt là nam giới trên 50 tuổi, nên thực hiện siêu âm hệ tiết niệu và xét nghiệm định lượng PSA (tầm soát ung thư tuyến tiền liệt) định kỳ 6 tháng – 1 năm một lần để phát hiện sớm và điều trị triệt căn kịp thời.
Suốt chiều dài hơn bốn thập kỷ miệt mài cống hiến, TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh cao cả của một người thầy thuốc nhân dân, một nhà khoa học lỗi lạc. Bằng trí tuệ uyên bác, đôi bàn tay vàng và một trái tim trĩu nặng tình thương yêu, ông đã kiến tạo nên những giá trị bền vững, đưa ngành Phẫu thuật Nội soi Tiết niệu Việt Nam vươn tầm thế giới. Hình ảnh người thầy tận tụy, vị bác sĩ đôn hậu luôn hết lòng vì bệnh nhân sẽ mãi là ngọn hải đăng sáng ngời, truyền cảm hứng mạnh mẽ cho nhiều thế hệ y bác sĩ trẻ trên con đường phụng sự sức khỏe nhân dân. Lựa chọn thăm khám và điều trị cùng đội ngũ chuyên gia do Phó Giáo sư dẫn dắt chính là sự đầu tư an tâm, sáng suốt nhất cho sức khỏe của bạn và những người thân yêu.
