PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa: “Bàn tay vàng” ngành ghép tạng
Nhắc đến lĩnh vực phẫu thuật gan mật và ghép tạng tại Việt Nam, không thể không nhắc đến PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa. Với nhiều năm cống hiến không mệt mỏi, ông được mệnh danh là “bàn tay vàng” đã mang lại phép màu sự sống cho hàng ngàn bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo. Sự tận tâm, y đức và tài năng xuất chúng của PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa không chỉ khẳng định vị thế của y tế nước nhà trên bản đồ thế giới mà còn thắp sáng niềm hy vọng cho những cuộc đời tưởng chừng như đã khép lại. Cùng tìm hiểu chi tiết về chân dung vị bác sĩ tài năng này qua bài viết dưới đây.

1. PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa là ai?
PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa hiện đang đảm nhiệm cương vị Giám đốc Trung tâm Ghép tạng tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức – một trong những trung tâm phẫu thuật và ghép tạng lớn nhất, uy tín nhất trên cả nước. Ông là một chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Ngoại khoa, đặc biệt chuyên sâu về phẫu thuật tiêu hóa, gan mật và ghép tạng (bao gồm ghép gan, ghép thận và ghép đa tạng).
Không chỉ là một phẫu thuật viên xuất sắc với đôi bàn tay khéo léo và nhãn quan y học sắc bén, ông còn là một nhà khoa học, một người thầy giáo mẫu mực đang ngày đêm truyền lửa cho các thế hệ bác sĩ ngoại khoa tương lai. Tên tuổi của ông gắn liền với những ca đại phẫu phức tạp, những ca ghép tạng xuyên Việt và những kỷ lục y khoa đáng tự hào của ngành Y tế Việt Nam.

2. Quá trình đào tạo và nền tảng chuyên môn vững chắc
Để trở thành một chuyên gia đầu ngành như hiện tại, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa đã trải qua một quá trình học tập, rèn luyện vô cùng khắc nghiệt và bền bỉ. Nghề bác sĩ ngoại khoa vốn dĩ đã vất vả, lĩnh vực ghép tạng lại càng đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, sức bền thể lực và tinh thần thép.
-
Đào tạo bài bản: Ông tốt nghiệp tại Đại học Y Hà Nội – cái nôi đào tạo y khoa danh giá nhất cả nước. Sau đó, ông tiếp tục hoàn thành các chương trình đào tạo Bác sĩ Nội trú, Thạc sĩ và Tiến sĩ y khoa với thành tích xuất sắc.
-
Tu nghiệp quốc tế: Nhằm bắt kịp với những tiến bộ y học tiên tiến trên thế giới, ông đã có nhiều khoảng thời gian tu nghiệp, học tập và trao đổi kinh nghiệm tại các quốc gia có nền y học phát triển. Những kiến thức về phẫu thuật nội soi, kỹ thuật vi phẫu và phác đồ chống thải ghép đã được ông lĩnh hội và mang về ứng dụng thành công tại Việt Nam.
-
Học hàm, học vị: Với những công trình nghiên cứu khoa học có giá trị thực tiễn cao và những đóng góp to lớn cho sự nghiệp giáo dục y tế, ông đã được Nhà nước phong tặng học hàm Phó Giáo sư. Đây là minh chứng rõ nét cho năng lực chuyên môn và uy tín khoa học của ông.

3. Những thành tựu đột phá trong lĩnh vực ghép tạng
Dưới sự dẫn dắt của PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa và các thế hệ lãnh đạo tiền bối, Trung tâm Ghép tạng (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức) đã đạt được những bước tiến thần tốc, ghi danh Việt Nam lên bản đồ ghép tạng thế giới.
3.1. Chinh phục đỉnh cao ghép gan, ghép thận
Ghép tạng được coi là đỉnh cao của y học nhân loại, nơi hội tụ của các chuyên khoa sâu từ hồi sức cấp cứu, ngoại khoa, nội khoa đến miễn dịch học. Bác sĩ Nghĩa đã trực tiếp tham gia và làm trưởng kíp phẫu thuật cho hàng trăm ca ghép thận, ghép gan phức tạp. Ông đặc biệt có thế mạnh trong việc xử lý các ca ghép gan từ người cho sống và người cho chết não. Kỹ thuật bóc tách, nối ghép các mạch máu và đường mật siêu nhỏ được ông thực hiện với độ chính xác tuyệt đối, giúp giảm thiểu tối đa biến chứng và rút ngắn thời gian phục hồi cho người bệnh.
3.2. Tiên phong trong các ca ghép đa tạng lịch sử
Không dừng lại ở việc ghép đơn tạng, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa cùng đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Việt Đức đã thực hiện thành công nhiều ca ghép đa tạng cực kỳ phức tạp (như ghép đồng thời tim – thận, gan – thận). Những ca mổ này thường kéo dài từ 12 đến hơn 20 tiếng đồng hồ liên tục. Đứng trước bàn mổ, ông luôn thể hiện bản lĩnh vững vàng, khả năng phán đoán nhạy bén và kỹ năng xử lý tình huống xuất thần trong những thời khắc sinh tử.
3.3. Tổ chức và điều phối ghép tạng xuyên Việt
Một trong những dấu ấn lớn nhất của ngành ghép tạng Việt Nam những năm gần đây là các ca điều phối tạng xuyên quốc gia, xuyên Việt. Khi có nguồn tạng hiến từ người chết não ở miền Nam hoặc miền Trung, Bác sĩ Nghĩa cùng các cộng sự phải chạy đua với thời gian – “thời gian vàng” bảo quản tạng – để đưa trái tim, lá gan, quả thận về Hà Nội kịp thời ghép cho bệnh nhân đang chờ đợi. Những chuyến bay mang theo mầm sống này luôn có sự chỉ đạo sát sao và tính toán kỹ lưỡng của ông.

4. Các bệnh lý chuyên sâu được PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa điều trị
Ngoài lĩnh vực ghép tạng, Bác sĩ Nghĩa còn là một chuyên gia hàng đầu trong phẫu thuật tiêu hóa và gan mật tụy. Hàng ngày, ông vẫn tiếp nhận và điều trị cho vô số bệnh nhân mắc các bệnh lý phức tạp:
-
Bệnh lý về Gan: Ung thư gan (Hepatocellular carcinoma – HCC), u máu trong gan, nang gan, áp xe gan, xơ gan giai đoạn cuối cần đánh giá ghép gan.
-
Bệnh lý Mật: Sỏi túi mật, sỏi ống mật chủ, u đường mật, viêm túi mật cấp và mãn tính. Kỹ thuật mổ nội soi cắt túi mật và lấy sỏi đường mật của ông giúp bệnh nhân ít đau đớn và hồi phục cực kỳ nhanh chóng.
-
Bệnh lý Tụy: Viêm tụy cấp, u đầu tụy, ung thư tuyến tụy. Đây đều là những bệnh lý đòi hỏi kỹ thuật mổ rất khó (như phẫu thuật Whipple) mà chỉ những phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm như ông mới có thể thực hiện an toàn.
-
Bệnh lý Tiêu hóa: Các khối u dạ dày, đại trực tràng và các bệnh lý cấp cứu ngoại khoa ổ bụng khác.
5. Y đức tỏa sáng: Trái tim ấm áp phía sau chiếc áo blouse trắng
Y học không chỉ là sự chính xác của máy móc và dao kéo, mà còn là nghệ thuật của sự thấu cảm. Những người từng làm việc hoặc được PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa điều trị đều nhận xét ông là một người bác sĩ có trái tim vô cùng ấm áp, giản dị và luôn cháy hết mình vì người bệnh.
Trong lĩnh vực ghép tạng, ranh giới giữa sự sống và cái chết vô cùng mong manh. Bác sĩ Nghĩa thường xuyên phải đối mặt với những hoàn cảnh gia đình bệnh nhân kiệt quệ về tài chính, hay những giọt nước mắt tuyệt vọng khi chưa tìm được nguồn tạng phù hợp. Ông không chỉ điều trị bằng thuốc men mà còn điều trị bằng liệu pháp tinh thần. Ông kiên nhẫn giải thích cặn kẽ tình trạng bệnh, động viên gia đình và đôi khi là tự tay đứng ra kêu gọi sự hỗ trợ từ các quỹ từ thiện cho những bệnh nhân nghèo.
Đặc biệt, trong công tác vận động hiến tạng từ người chết não, ông luôn thể hiện sự tri ân sâu sắc và tôn kính đối với người hiến và gia đình họ. Ông hiểu rằng, đằng sau một ca ghép tạng thành công là nỗi đau mất mát không gì bù đắp được của một gia đình khác. Sự trân trọng ấy được thể hiện qua từng cái cúi đầu mặc niệm trước khi bắt đầu ca phẫu thuật lấy tạng.

6. Đóng góp to lớn cho nghiên cứu khoa học và đào tạo y khoa
Là một Phó Giáo sư, Tiến sĩ Y khoa, ông luôn tâm niệm rằng: “Một bác sĩ giỏi chỉ cứu được vài người, nhưng một người thầy giỏi sẽ đào tạo ra hàng trăm bác sĩ cứu được hàng vạn người”. Do đó, công tác nghiên cứu khoa học và đào tạo luôn được ông đặt lên hàng đầu.
6.1. Nghiên cứu khoa học
PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa là chủ nhiệm và đồng tác giả của hàng chục đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ và cấp cơ sở. Các nghiên cứu của ông chủ yếu tập trung vào việc tối ưu hóa phác đồ điều trị ức chế miễn dịch sau ghép tạng, ứng dụng công nghệ mới trong phẫu thuật nội soi gan mật, và các giải pháp kéo dài tuổi thọ của tạng ghép. Nhiều bài báo khoa học của ông đã được đăng tải trên các tạp chí y khoa uy tín trong nước và quốc tế, góp phần làm phong phú thêm kho tàng y văn nước nhà.
6.2. Chuyển giao công nghệ và chỉ đạo tuyến
Không giữ kiến thức cho riêng mình, ông luôn tích cực tham gia các chương trình chỉ đạo tuyến (Đề án 1816) của Bộ Y tế. Nhờ sự tận tình cầm tay chỉ việc của ông và các chuyên gia Bệnh viện Việt Đức, nhiều bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến khu vực hiện nay đã có thể tự chủ động thực hiện được các ca phẫu thuật gan mật phức tạp, thậm chí là lấy và ghép thận độc lập. Điều này giúp giảm tải đáng kể cho tuyến trung ương và tiết kiệm chi phí cực lớn cho người dân ở các địa phương.
7. Hướng dẫn đặt lịch khám với PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa
Với lịch trình phẫu thuật, hội chẩn và giảng dạy vô cùng bận rộn, việc gặp trực tiếp PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa để thăm khám không phải lúc nào cũng dễ dàng. Tuy nhiên, người bệnh có nhu cầu vẫn có thể đăng ký khám theo hướng dẫn sau:
-
Địa điểm công tác chính: Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
-
Địa chỉ: Số 40 Tràng Thi, phường Hàng Bông, quận Hoàn Kiếm, Thủ đô Hà Nội.
-
Khu vực khám: Bệnh nhân cần đến Khoa Khám bệnh theo yêu cầu (Tòa nhà C4) để đăng ký khám trực tiếp với Giáo sư, Phó Giáo sư. Bạn nên yêu cầu nhân viên y tế xếp lịch khám với PGS Nghĩa (chuyên khoa Tiêu hóa – Gan mật – Ghép tạng).
-
Thời gian: Lịch khám của bác sĩ thường không cố định do có thể vướng các ca phẫu thuật cấp cứu. Người bệnh nên liên hệ trước qua tổng đài của Bệnh viện Việt Đức để cập nhật lịch khám chính xác nhất trong tuần.
Lưu ý quan trọng khi đi khám:
-
Chuẩn bị hồ sơ: Bệnh lý gan mật và ghép tạng rất phức tạp, do đó bạn cần mang theo toàn bộ hồ sơ bệnh án cũ, kết quả xét nghiệm máu, phim chụp X-quang, CT, MRI (nếu có) để bác sĩ có cơ sở chẩn đoán nhanh chóng.
-
Nhịn ăn sáng: Hầu hết các bệnh lý về gan mật đều yêu cầu xét nghiệm máu chức năng gan và siêu âm ổ bụng. Bạn nên nhịn ăn sáng và chỉ uống nước lọc để kết quả xét nghiệm được chính xác nhất.
-
Đi sớm: Bệnh viện Việt Đức là bệnh viện tuyến cuối nên lượng bệnh nhân đổ về mỗi ngày rất đông. Việc chủ động đi sớm sẽ giúp bạn hoàn thành các thủ tục trong ngày.

8. Tầm nhìn và định hướng tương lai
Trong tương lai, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa cùng đội ngũ y bác sĩ tại Trung tâm Ghép tạng đặt mục tiêu ứng dụng mạnh mẽ hơn nữa các công nghệ tiên tiến như phẫu thuật bằng Robot, trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc sàng lọc và đánh giá độ tương thích của tạng ghép. Đồng thời, ông cũng tiếp tục đẩy mạnh các phong trào kêu gọi hiến tạng từ người chết não, nhằm mang lại cơ hội sống cho hàng ngàn bệnh nhân đang nằm trong danh sách chờ ghép tạng dài dằng dặc.
Hơn một thập kỷ gắn bó với nghề y, PGS.TS.BS Nguyễn Quang Nghĩa đã cống hiến trọn vẹn trí tuệ, sức lực và tấm lòng của mình cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân. Những thành tựu mà ông đạt được không chỉ là niềm tự hào của riêng Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức mà còn là di sản quý giá của nền y học Việt Nam. Bằng “bàn tay vàng” và trái tim nhân ái, ông đã, đang và sẽ tiếp tục viết nên những câu chuyện cổ tích giữa đời thường, hồi sinh những mảnh đời gian khó và thắp sáng mãi ngọn lửa y đức cao đẹp.
