Trong bối cảnh đột quỵ ngày càng trẻ hóa, việc tìm kiếm bác sĩ giỏi là vô cùng cấp thiết. Nhắc đến lĩnh vực điều trị đột quỵ tại Việt Nam, GS TS BS Mai Duy Tôn chính là “vị thuyền trưởng” xuất sắc, người đã giành giật sự sống cho hàng ngàn bệnh nhân từ tay tử thần. Với tài năng y học kiệt xuất và trái tim tận tâm, ông không chỉ xây dựng hệ thống cấp cứu chuẩn quốc tế mà còn lan tỏa kiến thức y khoa sâu rộng. Cùng tìm hiểu chi tiết về chân dung, sự nghiệp và những cống hiến vĩ đại của vị giáo sư đầu ngành này qua bài viết dưới đây.
GS. TS. BS Mai Duy Tôn là ai? Vị thế trong nền Y học Việt Nam
Đột quỵ não (hay tai biến mạch máu não) từ lâu đã trở thành nỗi ám ảnh của toàn cầu bởi tỷ lệ tử vong và tàn phế cực kỳ cao. Đứng trước ranh giới sinh tử mong manh của người bệnh, nền y tế Việt Nam tự hào khi có những chuyên gia tận tâm và tài năng như GS TS BS Mai Duy Tôn. Ông hiện là một trong những chuyên gia hàng đầu, được giới chuyên môn trong và ngoài nước đánh giá cao về năng lực chẩn đoán, cấp cứu và điều trị các bệnh lý liên quan đến đột quỵ.
Hiện tại, Giáo sư Mai Duy Tôn đang đảm nhiệm những trọng trách y khoa vô cùng quan trọng:
-
Giám đốc Trung tâm Đột quỵ – Bệnh viện Bạch Mai: Cơ sở y tế tuyến cuối, nơi tiếp nhận và xử lý những ca bệnh phức tạp nhất khu vực miền Bắc.
-
Trưởng Bộ môn Đột quỵ – Đại học Y Hà Nội: Nơi ươm mầm và đào tạo những thế hệ bác sĩ chuyên khoa thần kinh, đột quỵ tài năng cho tương lai.
-
Chủ tịch Hội Đột quỵ thành phố Hà Nội và giữ nhiều vai trò cốt cán trong Hội Đột quỵ Việt Nam.
Với học hàm Giáo sư, học vị Tiến sĩ, ông là minh chứng sống cho sự kết hợp hoàn hảo giữa năng lực thực hành lâm sàng nhạy bén và tư duy nghiên cứu khoa học uyên bác. Nhắc đến Giáo sư Tôn, hàng vạn bệnh nhân và gia đình luôn dành cho ông một sự kính trọng và biết ơn sâu sắc bởi ông chính là người đã hồi sinh họ từ cõi chết.
Hành trình rèn luyện y khoa và nỗ lực vươn tầm quốc tế
Sự xuất chúng của một chuyên gia y tế không tự nhiên mà có, đó là kết tinh của cả một quá trình dài học tập, tu nghiệp và không ngừng làm mới bản thân. Bắt đầu sự nghiệp từ ngôi trường Đại học Y Hà Nội danh giá, bác sĩ Mai Duy Tôn đã sớm bộc lộ niềm đam mê mãnh liệt với các chuyên ngành Hồi sức cấp cứu và Thần kinh học.
Nhận thức được khoảng cách về công nghệ và phác đồ điều trị đột quỵ giữa Việt Nam và các nước phát triển vào những thập niên trước, ông đã chủ động tìm kiếm cơ hội học hỏi tại các nền y tế tiên tiến. Giáo sư đã dành nhiều thời gian tu nghiệp chuyên sâu tại các trung tâm đột quỵ hàng đầu ở Hoa Kỳ, Châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Chính những chuyến đi này đã giúp ông tiếp cận với những khái niệm y khoa hiện đại nhất, đặc biệt là tư duy “Thời gian là Não” (Time is Brain). Ông đã mang về Việt Nam những kỹ thuật can thiệp mạch máu não tối tân, các loại thuốc tiêu sợi huyết thế hệ mới, và quan trọng nhất là mô hình quản lý, tổ chức cấp cứu đột quỵ bài bản, khoa học, giúp tiết kiệm từng giây từng phút quý giá để cứu sống tế bào não cho người bệnh.
Dấu ấn lịch sử: Khai sinh và phát triển Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai
Cống hiến vĩ đại nhất gắn liền với tên tuổi của GS TS BS Mai Duy Tôn chính là quá trình thai nghén và phát triển Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai. Trước đây, bệnh nhân đột quỵ thường được điều trị rải rác tại các khoa Cấp cứu, Thần kinh hay Tim mạch, dẫn đến quy trình xử lý chưa thực sự đồng bộ và tối ưu.
Đứng trước thực trạng đó, Giáo sư Tôn cùng ban lãnh đạo Bệnh viện Bạch Mai đã quyết tâm xây dựng một trung tâm chuyên biệt. Dưới sự dẫn dắt của ông với vai trò Giám đốc Trung tâm, nơi đây đã có những bước tiến thần tốc:
-
Tối ưu hóa “Thời gian vàng”: Ông đã thiết lập một quy trình cấp cứu liên hoàn (Code Stroke), phối hợp nhịp nhàng giữa khoa Cấp cứu ngoại viện, Chẩn đoán hình ảnh và Can thiệp nội mạch. Nhờ đó, thời gian từ lúc bệnh nhân nhập viện đến khi được tiêm thuốc tiêu huyết khối hoặc can thiệp lấy huyết khối được rút ngắn kỷ lục, vượt qua cả các tiêu chuẩn khắt khe của Hiệp hội Đột quỵ Thế giới (WSO).
-
Mô hình Đơn vị Đột quỵ toàn diện (Comprehensive Stroke Center): Trung tâm không chỉ tập trung vào cấp cứu cấp tính mà còn bao hàm cả hồi sức thần kinh, điều trị nguyên nhân, phòng ngừa thứ phát và tập phục hồi chức năng sớm ngay tại giường bệnh.
Dưới sự chèo lái của Giáo sư Tôn, Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai đã nhiều lần liên tiếp vinh dự nhận Giải thưởng Kim Cương (Diamond Status) – giải thưởng danh giá nhất của Tổ chức Đột quỵ Thế giới (WSO), khẳng định chất lượng điều trị đột quỵ của Việt Nam hoàn toàn sánh ngang với các quốc gia phát triển trên thế giới.
Thế mạnh chuyên môn và các kỹ thuật điều trị đỉnh cao
Trong thực hành lâm sàng, GS TS BS Mai Duy Tôn là một chuyên gia toàn diện, bao quát mọi khía cạnh của bệnh lý đột quỵ.
Kỹ thuật tái thông mạch máu não cấp tính
Nhồi máu não (tắc mạch máu não) chiếm tới hơn 80% các ca đột quỵ. Giáo sư Tôn là một trong những người tiên phong và cực kỳ “mát tay” trong việc ứng dụng các kỹ thuật tái thông mạch:
-
Liệu pháp tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch (rtPA): Chỉ định chính xác và kịp thời cho bệnh nhân đến viện trong cửa sổ vàng 4,5 giờ đầu tiên, giúp làm tan cục máu đông, phục hồi dòng máu nuôi não.
-
Can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học: Áp dụng cho các ca tắc mạch máu lớn, mở rộng cửa sổ điều trị lên đến 6 – 24 giờ. Bằng sự tinh tế và chính xác tuyệt đối, Giáo sư và ê-kíp đã luồn các ống thông nhỏ từ động mạch bẹn lên tận não bộ để “gắp” cục máu đông ra ngoài, cứu bệnh nhân khỏi tình trạng liệt nửa người hay hôn mê sâu.
Quản lý xuất huyết não và hồi sức thần kinh phức tạp
Đối với các trường hợp vỡ mạch máu não (xuất huyết não), việc điều trị đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa cực kỳ phức tạp. Giáo sư Tôn có kinh nghiệm sâu rộng trong việc kiểm soát huyết áp tối cấp, quản lý áp lực nội sọ, sử dụng các thuốc cầm máu chuyên dụng và chỉ định can thiệp ngoại khoa kịp thời khi cần thiết. Các bệnh nhân đột quỵ nặng, hôn mê phải thở máy đều được ông theo dõi sát sao, cân chỉnh từng thông số sinh tồn nhỏ nhất.
Tầm soát và dự phòng đột quỵ cá thể hóa
Giáo sư luôn nhấn mạnh việc điều trị đột quỵ không chỉ dừng lại khi bệnh nhân ra viện. Ông đặc biệt chú trọng đến phác đồ phòng ngừa tái phát dựa trên nguyên nhân gốc rễ (như rung nhĩ, hẹp động mạch cảnh, tiểu đường, rối loạn lipid máu). Tùy vào cơ địa mỗi người, ông sẽ đưa ra chiến lược sử dụng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu và chế độ dinh dưỡng tối ưu nhất.
Người thầy tận tụy trên bục giảng Đại học Y Hà Nội
Bên cạnh ánh đèn rực sáng của phòng can thiệp, GS TS BS Mai Duy Tôn còn là một nhà giáo mẫu mực trên bục giảng. Với vai trò Trưởng Bộ môn Đột quỵ, Đại học Y Hà Nội, ông đã biên soạn nhiều đầu sách giáo trình, sách chuyên khảo có giá trị chuyên môn rất cao, trở thành tài liệu gối đầu giường cho sinh viên y khoa và các bác sĩ tuyến dưới.
Ông truyền đạt cho thế hệ học trò không chỉ là kỹ năng lâm sàng sắc bén mà còn là y đức, là tinh thần trách nhiệm với tính mạng bệnh nhân. Hàng năm, Giáo sư trực tiếp hướng dẫn vô số nghiên cứu sinh, bác sĩ nội trú bảo vệ thành công các luận án tiến sĩ, thạc sĩ. Đồng thời, ông liên tục tổ chức các khóa đào tạo liên tục (CME), chuyển giao kỹ thuật cấp cứu đột quỵ cho mạng lưới y tế các tỉnh thành, góp phần thu hẹp khoảng cách y tế và mang lại cơ hội sống cho bệnh nhân vùng sâu vùng xa.
Với đam mê nghiên cứu khoa học, Giáo sư Mai Duy Tôn sở hữu hàng trăm bài báo khoa học được công bố trên các tạp chí y khoa uy tín thế giới (ISI/Scopus). Những công trình này mang lại cái nhìn sâu sắc về đặc điểm dịch tễ đột quỵ ở người Việt Nam, qua đó giúp ngành y tế hoạch định chiến lược phòng chống bệnh tật hiệu quả hơn.
Lời khuyên vàng của GS TS BS Mai Duy Tôn giúp phòng tránh đột quỵ
Từ những trăn trở sau mỗi ca trực cấp cứu, Giáo sư Tôn luôn mong mỏi người dân nâng cao ý thức tự bảo vệ sức khỏe. Đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ ai, bất kỳ lứa tuổi nào. Để phòng tránh, Giáo sư đưa ra những lời khuyên thiết thực:
1. Kiểm soát chặt chẽ các bệnh lý nền:
Những sát thủ thầm lặng như Tăng huyết áp, Đái tháo đường, Mỡ máu cao và bệnh lý Tim mạch (đặc biệt là rung nhĩ) cần được thăm khám định kỳ và uống thuốc đều đặn theo chỉ định của bác sĩ. Không tự ý bỏ thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm.
2. Ghi nhớ quy tắc F.A.S.T để nhận diện đột quỵ sớm:
Thời gian là não. Giáo sư khuyến cáo cộng đồng phải nằm lòng các dấu hiệu:
-
F (Face – Mặt): Gương mặt méo lệch, nhân trung lệch sang một bên, đặc biệt rõ khi cười.
-
A (Arm – Tay): Tê yếu, khó nâng một bên tay hoặc chân lên cao.
-
S (Speech – Lời nói): Nói ngọng, nói líu nhíu, bất đồng ngôn ngữ đột ngột.
-
T (Time – Thời gian): Ngay khi thấy một trong các dấu hiệu trên, cần lập tức gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ gần nhất. Tuyệt đối không cạo gió, chích máu 10 đầu ngón tay hay cho người bệnh uống thuốc không rõ nguồn gốc.
3. Thay đổi lối sống lành mạnh:
Từ bỏ hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, giảm ăn mặn, tăng cường rau xanh và tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày là chìa khóa vàng để duy trì hệ mạch máu khỏe mạnh.
Nhìn lại chặng đường y nghiệp của GS TS BS Mai Duy Tôn, chúng ta thấy hình ảnh của một vị bác sĩ tận tâm, một nhà lãnh đạo tầm nhìn và một người thầy mẫu mực. Những cống hiến không mệt mỏi của ông đã góp phần thay đổi diện mạo ngành Đột quỵ Việt Nam, mang lại sự sống và hy vọng cho hàng ngàn gia đình. Việc đặt niềm tin vào những chuyên gia y tế tài năng, y đức như Giáo sư Tôn chính là sự lựa chọn an tâm nhất để bảo vệ sức khỏe và tính mạng cho bản thân cùng những người thân yêu.
